Inzicht in eigen leerproces

Portfolio

De ontwikkeling van een leerling wordt inzichtelijk gemaakt door een portfolio. Oorspronkelijk is een portfolio een map waarin kunstenaars hun werk bewaren om aan belangstellenden te laten zien wat ze kunnen. Op De Vrije Ruimte wordt met portfolio’s gewerkt om de ontwikkeling van de individuele leerling inzichtelijk te maken voor de leerling zelf, voor zijn ouders en voor de docenten.

Een leerling bepaalt zelf, samen met zijn mentor, wat hij wil bewaren. Aan de hand van zijn portfolio laat hij zien wat hij gedaan en geleerd heeft. Leerlingen kunnen bijvoorbeeld tekeningen, verslagen, foto’s, werkbladen, brieven bewaren in hun portfoliomap. Het is het tastbare resultaat van een denk- en redeneerproces waarin leerlingen (on)bewust bezig zijn met hun ontwikkelproces, hun ambities, talenten en gevoelens.

Inzicht in eigen leerproces

Door te werken met het portfolio ontwikkelt een leerling een beeld van zijn eigen leerproces. Door het selecteren en bewaren van werk denkt de leerling zelf na over zijn werk, reflecteert hij op zijn eigen leerproces. Op basis van deze reflecties kan een leerling eventueel nieuwe leeractiviteiten en -doelen plannen.

Interactie

Werken met portfolio’s nodigt uit tot interactie tussen leerling en docenten en tussen leerlingen onderling. Leerlingen en docenten worden uitgedaagd te onderhandelen, argumenten uit te wisselen, elkaars standpunten en opvattingen te leren kennen en begrijpen. Dit draagt bij aan een school als gemeenschap waarin leerlingen en docenten van elkaar leren.

 

 

Door het werken met portfolio’s wordt een leerling niet vergeleken met anderen,
maar met zichzelf: wat weet, kan en begrijp ik nú.

 

Zelfvertrouwen en motivatie

Een portfolio vertelt het ontwikkelingsverhaal van één leerling. Door het werken met portfolio’s wordt een leerling niet vergeleken met anderen, maar met zichzelf: wat weet, kan en begrijp ik nú. De norm voor ontwikkeling is niet een landelijk gemiddelde, maar ligt in de leerling zelf. Een leerling krijgt daardoor inzicht in zijn eigen ontwikkeling. Dit draagt bij aan het vergroten van het zelfvertrouwen en het gevoel van competentie, en daarmee indirect aan de motivatie voor en betrokkenheid bij het leren.

Eigenaarschap en eigen verantwoordelijkheid

De leerling is op deze vrije school zelf de eigenaar van het portfolio. Hij heeft de regie en heeft daardoor mogelijkheden om zijn eigen leerproces ter hand te nemen. Portfolio is zo een krachtig middel om de verantwoordelijkheid voor leren op school daar te leggen waar hij hoort: bij de leerling zelf.

Competentieleren

Portfolio’s kunnen ook ingezet worden bij het evalueren van competenties of vaardigheden. De leerling verzamelt dan in zijn portfolio bewijzen voor het beheersen van die competenties of vaardigheden.

Diploma

Een diploma als afsluiting van de schoolperiode is niet per se nodig voor leerlingen van De Vrije Ruimte. Leerlingen van De Vrije Ruimte worden immers met zichzelf vergeleken en niet met een landelijk gemiddelde. Als een leerling een diploma nodig heeft voor vervolgstappen in zijn ontwikkeling, gaan de docenten met die leerling om de tafel zitten om te bespreken hoe dat gerealiseerd kan worden.

De pedagogische driehoek: leerling-mentor-ouder

Ten minste drie keer per jaar vindt een gesprek plaats tussen leerling, mentor en ouders. Dit gesprek is bedoeld om te kijken hoe het nu gaat en wat de plannen voor de volgende periode(s) zijn. Uitgaande van de pedagogische driehoek:

schermafbeelding-2016-09-28-om-10-29-17

 

De besluiten over het ontwikkelingsproces van de leerling worden met consent genomen.
In dit gesprek komen de volgende vragen aan de orde:

  • Hoe zit je erbij?
  • Waar wil je het over hebben?
  • Vorig gesprek: Welke afspraken zijn er gemaakt? Wat is daarmee gebeurd?

Nu:

  • Wat waren je plannen voor deze periode?
  • Hoe heb je je plannen uitgewerkt?
  • Wat zien ouders thuis?
  • Wat zien docenten op school?

Volgende periode:

  • Wat wil je gaan doen/ leren (welke activiteiten/ vakken)?
  • Hoe wil je dat gaan doen?
  • Wat heb je hiervoor nodig van thuis?
  • Wat heb je hiervoor nodig van school?

 

Leerlingvolgsysteem in Coachi

Samen met www.dezwermgroep.nl heeft De Vrije Ruimte een leerlingvolgsysteem ontwikkeld dat past bij het democratisch onderwijs. De leerling staat centraal en niet een methode of systeem. Coachi wordt op De Vrije Ruimte gebruikt om de ontwikkeling van leerlingen inzichtelijk te maken voor de leerlingen zelf, hun ouders en docenten en ook de onderwijsinspectie. Ook specialisten als een logopedist, therapeut of orthopedagoog kunnen tijdens hun begeleiding van de leerling toegang krijgen tot relevante informatie omtrent de ontwikkeling van die leerling. Verslagen van gesprekken met de leerling, ouders en andere betrokkenen worden toegevoegd in Coachi. Observaties van docenten komen ook in Coachi te staan. De kerndoelen van de inspectie kunnen worden afgevinkt, zodat ook voor de inspectie de ontwikkeling van de leerling inzichtelijk is.